Phường Trần Nhân Tông

Ngay từ khi thành lập và trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn đặc biệt quan tâm đến công tác chăm lo, giáo dục và tổ chức thiếu niên, nhi đồng; xác định đây là lực lượng kế tục sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Nhiều chủ trương, chính sách quan trọng đã được ban hành nhằm tập hợp, giáo dục và phát huy vai trò của thiếu nhi trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng đất nước. 

Ngay từ những năm đầu của cách mạng, vấn đề tổ chức thiếu nhi đã được Đảng đặt ra. Tháng 10/1930, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ nhất đã đề cập đến việc thành lập các tổ chức thiếu nhi cách mạng và giao cho Đoàn Thanh niên phụ trách. Đến tháng 3/1931, cùng với việc quyết định thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản, công tác thiếu nhi tiếp tục được xác định là một nội dung quan trọng trong công tác vận động quần chúng của Đảng. 

Tại Hội nghị Trung ương lần thứ 8 (tháng 5/1941), Đảng đã quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh nhằm đoàn kết toàn dân tộc đấu tranh chống thực dân, phát xít, giành độc lập tự do cho Tổ quốc. Trong bối cảnh đó, ngày 15/5/1941, tại thôn Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, Hội Nhi đồng Cứu quốc - tổ chức tiền thân của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh chính thức được thành lập và trở thành một bộ phận của Mặt trận Việt Minh, hoạt động theo tôn chỉ “Dự bị đánh Tây, đánh Nhật, làm cho Việt Nam hoàn toàn độc lập”. Ngày đầu thành lập, Đội có 5 đội viên: Nông Văn Dền (bí danh Kim Đồng), Nông Văn Thàn (Cao Sơn), Lý Văn Tinh (Thanh Minh), Lý Thị Nì (Thủy Tiên) và Lý Thị Xậu (Thanh Thủy); trong đó Kim Đồng được bầu làm đội trưởng. 

Từ dấu mốc lịch sử đó, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự phụ trách của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, tổ chức Đội không ngừng phát triển. Qua các thời kỳ, Đội nhiều lần đổi tên phù hợp với yêu cầu cách mạng và nguyện vọng của thiếu niên, nhi đồng như: Đội Nhi đồng Cứu quốc, Đội Thiếu niên Tháng Tám, Đội Thiếu niên Tiền phong Việt Nam Đến ngày 30/01/1970, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra Nghị quyết cho Đội được mang tên Bác Hồ kính yêu: Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh. 

Sau khi thành lập, tổ chức Đội nhanh chóng được phát triển rộng khắp trên cả nước. Thiếu nhi tích cực tham gia các hoạt động cách mạng như làm liên lạc, trinh sát, bảo vệ trật tự trị an, tham gia lao động tiết kiệm, xóa mù chữ… Nhiều tập thể tiêu biểu như Đội thiếu niên du kích Đình Bảng, Đội thiếu nhi Bát Sắt (Hà Nội), Đội Thiếu nhi Thành Huế, Đội Thiếu nhi Đồng Tháp Mười… đã lập nhiều thành tích xuất sắc. Nhiều tấm gương anh hùng thiếu nhi như Kim Đồng, Dương Văn Nội, Phạm Ngọc Đa, Vừ A Dính, Nguyễn Bá Ngọc… đã trở thành biểu tượng đẹp cho các thế hệ thiếu nhi noi theo. 

Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, thiếu nhi cả nước đã có nhiều đóng góp thiết thực thông qua các phong trào tiêu biểu như: Công tác “Trần Quốc Toản” (1948), “Vì miền Nam ruột thịt”, “Việc nhỏ, chí lớn, chống Mỹ cứu nước”, “Nghìn việc tốt thực hiện 5 điều Bác Hồ dạy”… Nhiều đội viên đã đạt danh hiệu “Cháu ngoan Bác Hồ”, dũng cảm chiến đấu, hy sinh vì Tổ quốc. 

Thực hiện lời dạy của Bác Hồ: 

“…Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, 

Tuỳ theo sức của mình: 

Để tham gia kháng chiến, 

Để gìn giữ hoà bình…”. 

Các thế hệ thiếu nhi đã không ngừng rèn luyện, trưởng thành, góp phần xây dựng tổ chức Đội và đóng góp vào sự nghiệp cách mạng. Các hoạt động của Đội luôn gắn với mục tiêu xây dựng đất nước giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, tiêu biểu như phong trào “Kế hoạch nhỏ” (1958) đã tạo nên những công trình có giá trị như Nhà máy nhựa Thiếu niên Tiền phong (1959 đi vào hoạt động), Đoàn tàu lửa chạy trên đường sắt Thống Nhất (1979), Khách sạn Khăn quàng đỏ (1987), cùng hàng nghìn công trình khác trên cả nước. Các hoạt động như xây dựng Hợp tác xã Măng non, góp quỹ “Vì bạn nghèo”, “Hỗ trợ tài năng trẻ”; các cuộc vận động “Giúp bạn đến trường - Hướng tới tương lai”, “Đàn gà Khăn quàng đỏ”… đã góp phần chăm lo, hỗ trợ hàng triệu thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn. Các phong trào “Nói lời hay, làm việc tốt, phấn đấu trở thành con ngoan, trò giỏi, đội viên tốt, Cháu ngoan Bác Hồ”; phong trào “Hành quân theo bước chân những người anh hùng”, “Về với cội nguồn”, “Vì điểm tựa tiền tiêu”, “Áo lụa tặng bà”, “Địa chỉ nghĩa tình”… đã thu hút đông đảo thiếu nhi tham gia, qua đó góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, bồi dưỡng lý tưởng, đạo đức và lối sống tốt đẹp cho thiếu nhi. 

Trải qua 85 năm xây dựng và trưởng thành, Đội TNTP Hồ Chí Minh đã không ngừng lớn mạnh, trở thành một bộ phận quan trọng trong lịch sử Đảng, lịch sử dân tộc và lịch sử Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Với những đóng góp to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đội đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Hồ Chí Minh (1981), Huân chương Sao Vàng (2001), Huân chương Lao động hạng Nhất (2021). Trong bối cảnh đất nước phát triển mạnh mẽ, hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số, tổ chức Đội tiếp tục đổi mới, phát triển với hơn 15 triệu đội viên, thiếu niên, nhi đồng; hơn 26.000 giáo viên làm Tổng phụ trách Đội trong các trường học, cán bộ phụ trách thiếu nhi ở địa bàn dân cư; hàng ngàn cán bộ chuyên trách và đội ngũ cộng tác viên với đầy đủ năng lực hoạt động trong các cơ sở Đội; các Cung, Nhà thiếu nhi, Trung tâm Hoạt động Thanh thiếu nhi đang ngày đêm miệt mài chăm lo cho sự phát triển của thế hệ măng non đất nước. 

Cùng với việc triển khai có hiệu quả Luật Trẻ em (2016), trong những năm gần đây, Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, các cấp, các ngành tiếp tục dành sự quan tâm sâu sắc đối với thiếu niên, nhi đồng và công tác trẻ em. Đặc biệt, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 28-CT/TW ngày 25/12/2023 về tăng cường công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 23/QĐ-TTg ngày 07/01/2021 phê duyệt Chương trình hành động quốc gia vì trẻ em giai đoạn 2021 - 2030, Quyết định số 1895/QĐ-TTg ngày 11/11/2021 phê duyệt Chương trình tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và khơi dậy khát vọng cống hiến cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng giai đoạn 2021 - 2030, Quyết định số 311/QĐ-TTg ngày 05/3/2022 phê duyệt Chương trình giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng trên không gian mạng giai đoạn 2022 - 2030; Quyết định số 468/QĐ-TTg ngày 23/3/2026 phê duyệt Chương trình Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030… Những chủ trương, chính sách đó tiếp tục khẳng định sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với thế hệ măng non; đồng thời, tạo cơ sở quan trọng để công tác Đội và phong trào thiếu nhi tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, góp phần giáo dục, chăm lo, bảo vệ và phát huy quyền tham gia của trẻ em trong giai đoạn mới. 

Trên cơ sở đó, việc triển khai Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XII và quan điểm “Xây dựng Đội là xây dựng Đoàn trước một bước” đã tạo thêm động lực cho công tác Đội. Những năm gần đây, tổ chức Đội tiếp tục được củng cố và phát triển; đội ngũ phụ trách thiếu nhi được quan tâm bồi dưỡng. Đặc biệt, hệ thống Hội đồng Huấn luyện các cấp được thành lập, kiện toàn và phát huy hiệu quả; các Trại huấn luyện Kim Đồng tiếp tục được duy trì tổ chức, góp phần nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ phụ trách Đội. Cùng với đó, nội dung và phương thức hoạt động Đội không ngừng được đổi mới theo hướng thiết thực, hiện đại, phù hợp với nhu cầu của thiếu nhi. Chương trình rèn luyện đội viên được triển khai linh hoạt, từng bước ứng dụng công nghệ số; hoạt động Đội trong nhà trường và địa bàn dân cư ngày càng hiệu quả; việc xây dựng tổ chức Đội trong các trường ngoài công lập được chú trọng, góp phần mở rộng phạm vi tập hợp, giáo dục thiếu nhi trong tình hình mới. 

Các hoạt động an sinh xã hội dành cho thiếu nhi tiếp tục được triển khai sâu rộng, lấy cuộc vận động “Vì đàn em thân yêu” làm trọng tâm, qua đó huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội để chăm lo toàn diện cho thiếu nhi, nhất là các em có hoàn cảnh khó khăn. Từ thực tiễn triển khai, nhiều công trình, mô hình thiết thực đã được hình thành như: Không gian đọc sách, tương tác và sinh hoạt Đội, sân chơi thiếu nhi, ngôi nhà Khăn quàng đỏ, tủ sách và các điểm sinh hoạt cộng đồng… góp phần tạo môi trường học tập, rèn luyện lành mạnh, an toàn và giàu tính giáo dục cho thiếu nhi. Đặc biệt, việc triển khai Đề án “Tuổi trẻ Việt Nam đồng hành với thanh thiếu nhi vùng biên giới” giai đoạn 2025 - 2030 đã góp phần mở rộng phạm vi chăm lo, hướng mạnh tới các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; qua đó tăng cường hỗ trợ về điều kiện học tập, sinh hoạt, tạo thêm cơ hội phát triển toàn diện cho thiếu nhi, đồng thời bồi đắp tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm với chủ quyền, biên cương Tổ quốc trong thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, các chương trình như “Xuân sẻ chia - Tết yêu thương”, “Đêm hội trăng rằm - Lồng đèn thắp sáng ước mơ”, “Thắp sáng ước mơ thiếu nhi Việt Nam”, “Nối vòng tay thương” - bảo trợ các em mồ côi cha mẹ do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 đã được triển khai hiệu quả, kịp thời sẻ chia, hỗ trợ cả về vật chất và tinh thần, tiếp thêm niềm tin, nghị lực để thiếu nhi vượt qua khó khăn, vươn lên trong học tập và cuộc sống. 

Phong trào “Thiếu nhi Việt Nam thi đua làm theo 5 điều Bác Hồ dạy” tiếp tục giữ vai trò định hướng xuyên suốt trong toàn bộ hoạt động của tổ chức Đội và thiếu niên, nhi đồng. Trên nền tảng đó, nhiều phong trào, cuộc thi, sân chơi, ngày hội được triển khai thiết thực, sáng tạo như: “Nghìn việc tốt”, “Kế hoạch nhỏ”, “Thiếu nhi Việt Nam - Học tập tốt, rèn luyện chăm”, “Thiếu nhi Việt Nam - Rèn đức luyện tài, dẫn dắt tương lai”, “Thiếu nhi Việt Nam - Học tập sáng tạo”, “Thiếu nhi vui khỏe - Tiến bước lên Đoàn”, “Mỗi tuần một câu chuyện đẹp, một cuốn sách hay, một tấm gương sáng”; “Em yêu lịch sử Việt Nam”, “Em yêu biển đảo quê hương”... Đặc biệt, các mô hình trải nghiệm, giáo dục kỹ năng như: “Học kỳ trong Quân đội”, “Học kỳ Công an”, các trại hè, chương trình rèn luyện kỹ năng sống, giáo dục kỷ luật và tinh thần tập thể ngày càng được quan tâm, đổi mới, góp phần giúp thiếu nhi được rèn luyện bản lĩnh, nâng cao ý thức trách nhiệm, tính tự lập và khả năng thích ứng trong môi trường thực tiễn. Thông qua các hoạt động đó, thiếu nhi có điều kiện phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất và kỹ năng; từng bước hình thành lối sống đẹp, nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão và khát vọng vươn lên trong học tập, cuộc sống. 

Trong giai đoạn mới, công tác Đội và phong trào thiếu nhi ngày càng chú trọng đổi mới nội dung theo hướng hiện đại, hội nhập; tăng cường giáo dục khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, ngoại ngữ và phát triển văn hóa đọc, qua đó góp phần khơi dậy niềm say mê học tập, tinh thần sáng tạo, khả năng thích ứng và ý chí vươn lên của thiếu nhi Việt Nam trong thời đại mới. Nhiều sân chơi, chương trình được triển khai hiệu quả như: “Thiếu nhi Việt Nam - Vươn ra thế giới”, “Vươn cao ước mơ”, “Thiếu niên Việt Nam - Công dân toàn cầu”, các trại hè quốc tế, chương trình giao lưu thiếu nhi giữa Việt Nam với các nước trong khu vực, tiêu biểu là giao lưu thiếu nhi ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia. Đồng thời, các sân chơi trí tuệ, sáng tạo như “Đọc sách vì tương lai”, Sân chơi “Em yêu khoa học – Tài năng công nghệ nhí”, Cuộc thi STEM, AI, Robics, Cuộc thi “Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng toàn quốc”, các hoạt động giáo dục STEM tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ, nuôi dưỡng niềm đam mê khoa học, hình thành tư duy sáng tạo và năng lực thích ứng cho thiếu nhi. Việc tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, ngày hội sắc màu và các chương trình trải nghiệm cũng được quan tâm triển khai từ các cơ sở Đội, góp phần bồi dưỡng năng khiếu, nâng cao thể chất, đời sống tinh thần và cảm thụ thẩm mỹ, giúp thiếu nhi phát triển hài hòa cả về trí tuệ, thể lực và tâm hồn. Thông qua các hoạt động đa dạng đó, thiếu nhi không chỉ được mở rộng hiểu biết, nâng cao năng lực ngoại ngữ, kỹ năng hội nhập mà còn được bồi dưỡng tinh thần đoàn kết quốc tế, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới. 

Cùng với công tác chăm lo, giáo dục, việc bảo vệ thiếu nhi và phát huy quyền tham gia của trẻ em ngày càng được quan tâm, triển khai đồng bộ và hiệu quả hơn. Các mô hình như Hội đồng trẻ em, Câu lạc bộ tư vấn, trợ giúp trẻ em, Phiên họp giả định “Quốc hội trẻ em” tiếp tục được duy trì và phát triển, từng bước tạo dựng không gian để trẻ em được lắng nghe, bày tỏ ý kiến, nguyện vọng và tham gia vào những vấn đề liên quan trực tiếp đến cuộc sống của mình. Song song với đó, nhiều nội dung thiết thực gắn với bảo vệ trẻ em được chú trọng như phòng, chống đuối nước, tai nạn thương tích, bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng… thông qua các hoạt động nhằm truyền thông, giáo dục kỹ năng, tư vấn và hỗ trợ phù hợp với từng nhóm đối tượng. Qua đó, vai trò của tổ chức Đoàn, Đội trong việc đại diện, chăm lo, bảo vệ và phát huy quyền tham gia của trẻ em ngày càng được khẳng định rõ nét; góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, thân thiện, tạo điều kiện để thiếu nhi được phát triển toàn diện và trưởng thành vững vàng trong tương lai. 

85 năm xây dựng và trưởng thành là hành trình vẻ vang của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh - hành trình bền bỉ vun đắp, nuôi dưỡng và chắp cánh cho biết bao thế hệ măng non của đất nước. Từ mái nhà chung của Đội, các thế hệ thiếu nhi đã nối tiếp nhau trưởng thành, trở thành những công dân ưu tú, đóng góp trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, góp phần làm rạng danh Tổ quốc Việt Nam. Bước vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước - kỷ nguyên hội nhập sâu rộng, chuyển đổi số và khát vọng vươn lên mạnh mẽ, phát huy truyền thống 85 năm đầy tự hào, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự dìu dắt của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và sự chăm lo của toàn xã hội, thiếu niên, nhi đồng Việt Nam hôm nay tiếp tục nuôi dưỡng ước mơ, hun đúc lý tưởng, không ngừng học tập, rèn luyện và sáng tạo; sẵn sàng tiếp bước cha anh, xây dựng tổ chức Đội ngày càng vững mạnh, góp phần dựng xây và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa phồn vinh, hạnh phúc. Đó không chỉ là niềm tin, mà còn là lời hứa của thế hệ hôm nay đối với tương lai đất nước. 

“Vì Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, 

Vì lý tưởng của Bác Hồ vĩ đại, 

Sẵn sàng!"./.