El Nino sắp tăng mạnh, nguy cơ thiên tai cực đoan từ nay đến cuối năm 2026
Theo Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hiện tượng ENSO (bao gồm hai pha trái ngược nhau tác động mạnh đến thời tiết toàn cầu: pha nóng (El Niño) và pha lạnh (La Niño) đã chuyển sang trạng thái El Niño.
Số liệu quan trắc cho thấy, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino3.4 đã đạt ngưỡng 0,5 độ C trong tháng 5, tăng lên 0,7 độ C vào tuần đầu tháng 6 và tiếp tục lên khoảng 0,9 độ C vào giữa tháng 6/2026. Điều này cho thấy El Nino đã chính thức hình thành và có xu hướng mạnh dần trong những tháng cuối năm.
Một trong những tác động rõ nhất của El Nino là xu thế thiếu hụt lượng mưa. Các tháng chính của mùa mưa ở khu vực Trung Bộ như tháng 10, 11 và 12 có khả năng thiếu hụt mưa đáng kể so với trung bình nhiều năm, phổ biến từ khoảng 20% - 50%. Đây là dấu hiệu cho thấy nguồn nước trong các tháng cuối năm ở Trung Bộ và Nam Bộ sẽ khá hạn chế.
Tuy nhiên, diễn biến mưa trong năm 2026 không đơn giản theo một chiều. Trong các tháng 7, 8 và 9, khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ và cả thượng nguồn sông Mê Kông có khả năng lượng mưa cao hơn trung bình nhiều năm. Theo chuyên gia, đây là giai đoạn quan trọng để các địa phương chủ động tích nước, điều tiết hồ chứa, chuẩn bị phương án sản xuất nông nghiệp và sử dụng nguồn nước hợp lý trước khi bước vào giai đoạn thiếu hụt mưa cuối năm.
Về bão và áp thấp nhiệt đới, dự báo năm 2026 số lượng hoạt động trên Biển Đông thấp hơn trung bình nhiều năm.
Tuy nhiên, “ít bão hơn” không đồng nghĩa với “ít nguy hiểm hơn”, do số lượng bão không nhiều và thời gian không có bão có thể kéo dài, nên khi bão xuất hiện trở lại, bão có thể tiềm ẩn khả năng có cường độ mạnh, di chuyển nhanh và diễn biến cường độ nhanh hơn.
Đây là điểm rất quan trọng trong truyền thông rủi ro thiên tai. Người dân thường có tâm lý chủ quan khi nghe dự báo số lượng bão thấp hơn trung bình nhiều năm. Nhưng thực tế, chỉ cần một cơn bão mạnh, di chuyển nhanh, đổ bộ vào khu vực dễ tổn thương, thiệt hại vẫn có thể rất lớn.
Không chỉ bão, mưa cực đoan cục bộ cũng là nguy cơ đáng lưu ý. Các bài học từ các năm El Nino trong quá khứ như năm 2015 và 2023. Đặc biệt, cuối tháng 7, đầu tháng 8/2015, Quảng Ninh từng xảy ra một đợt mưa kéo dài khoảng một tuần, gây ngập lụt rất nghiêm trọng.
Từ nay đến cuối năm 2026, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia sẽ tiếp tục tăng cường quan trắc, giám sát và cập nhật liên tục các bản tin dự báo. Đặc biệt, trong bối cảnh 3 tháng tới có thể mưa nhiều nhưng 3 tháng cuối năm lại thiếu hụt mưa, việc dự báo sớm, cảnh báo sớm có ý nghĩa quan trọng để các địa phương chủ động tích trữ, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn nước./.