Phường Trần Nhân Tông

Cách đây vừa tròn 78 năm, giữa lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta đang bước vào giai đoạn gay go, quyết liệt nhất, ngày 11/6/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc. Bảy mươi tám năm đã trôi qua, bối cảnh lịch sử của đất nước và thế giới đã có nhiều đổi thay sâu sắc, song Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Bác vẫn vẹn nguyên giá trị lịch sử và mang tính thời đại sâu sắc. Lời hiệu triệu thiêng liêng ấy không chỉ là ngọn cờ dẫn đường trong những năm tháng đạn bom khói lửa, mà còn là động lực to lớn, là sức mạnh tinh thần vô giá thôi thúc toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta đoàn kết, nỗ lực phấn đấu vượt qua mọi khó khăn, thách thức để xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên hội nhập và phát triển.

1. MỤC ĐÍCH, Ý NGHĨA TO LỚN VÀ SỨC SỐNG MÃNH LIỆT CỦA LỜI KÊU GỌI THI ĐUA ÁI QUỐC

Mùa hè năm 1948, khi cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, đòi hỏi sự hy sinh, đóng góp to lớn của mọi tầng lớp nhân dân. Nhận rõ tầm quan trọng của việc khơi dậy sức mạnh vĩ đại của quần chúng, theo sáng kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 27/3/1948, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị phát động phong trào thi đua ái quốc. Tiếp đó, ngày 11/6/1948, Bác Hồ chính thức ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc.

Mục đích của thi đua ái quốc được Người xác định rất rõ ràng, thiết thực: “Diệt giặc đói, Diệt giặc dốt, Diệt giặc ngoại xâm”; cách làm là: “Dựa vào lực lượng của dân, tinh thần của dân, để gây: Hạnh phúc cho dân”. Ý nghĩa to lớn của Lời kêu gọi chính là sự đúc kết một cách tài tình truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam, chuyển hóa tình cảm thiêng liêng ấy thành hành động cách mạng cụ thể của mỗi con người trong cuộc sống sinh hoạt và chiến đấu hằng ngày. Bác chỉ rõ: "Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua. Và những người thi đua là những người yêu nước nhất".

Lời kêu gọi của Người mang một sức mạnh hiệu triệu phi thường, nhanh chóng lan tỏa và thấm sâu vào mọi tầng lớp nhân dân, từ miền ngược đến miền xuôi, từ nông thôn đến thành thị, từ tiền tuyến đến hậu phương. Không phân biệt già trẻ, gái trai, giàu nghèo, tôn giáo, mọi người dân Việt Nam đều tìm thấy vai trò, vị trí và trách nhiệm của mình trong phong trào thi đua chung của cả nước. Chính nhờ sức mạnh to lớn được khơi dậy từ các phong trào thi đua ái quốc, Nhân dân ta đã làm nên những kỳ tích vẻ vang: đánh thắng các đế quốc sừng sỏ, giành lại độc lập, tự do cho Tổ quốc, vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Lời kêu gọi ấy đã thực sự biến thành sức mạnh vật chất và tinh thần to lớn, góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng của Đảng và Nhân dân ta.

2. GIÁ TRỊ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN SÂU SẮC VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM TRONG VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ THI ĐUA YÊU NƯỚC

Tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước là một hệ thống quan điểm toàn diện, bao gồm mục đích, nội dung, phương pháp, và lực lượng thi đua. Về lý luận, Bác đã nâng thi đua lên tầm một triết lý nhân sinh, một phương pháp vận động quần chúng và một nghệ thuật lãnh đạo cách mạng. Khác với sự cạnh tranh triệt hạ lẫn nhau trong xã hội cũ, thi đua trong chế độ mới là đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ. Bác nhấn mạnh: “Công việc hàng ngày chính là nền tảng của thi đua”, nghĩa là thi đua không phải là điều gì xa xôi, phù phiếm, mà chính là làm tốt nhất công việc chuyên môn, nhiệm vụ thiết thực mỗi ngày.

Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước càng được khẳng định và tỏa sáng. Công cuộc đổi mới đòi hỏi chúng ta phải huy động tối đa nguồn lực, chất xám, sự sáng tạo và tinh thần dám nghĩ, dám làm của mọi cá nhân, tổ chức. Thi đua hiện nay không chỉ là thi đua sản xuất nhiều lúa gạo, bắn rơi nhiều máy bay như trước, mà là thi đua lao động giỏi, lao động sáng tạo; thi đua ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số; thi đua khởi nghiệp, lập nghiệp; thi đua xây dựng văn hóa doanh nghiệp, bảo vệ môi trường, và bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo bằng sức mạnh tổng hợp của quốc gia.

Nhìn lại lịch sử cách mạng, Đảng ta đã vận dụng vô cùng sáng tạo tư tưởng của Bác vào từng giai đoạn lịch sử:

Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, các phong trào: “Hũ gạo kháng chiến”, “Diệt giặc dốt”, “Sóng Duyên Hải”, “Gió Đại Phong”, “Cờ Ba Nhất”, “Trống Bắc Lý”, “Thanh niên ba sẵn sàng”, “Phụ nữ ba đảm đang”... đã trở thành biểu tượng rực rỡ của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

Trong thời kỳ Đổi mới và hiện nay, các phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, “Vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau”, “Cán bộ, công chức, viên chức thi đua thực hiện văn hóa công sở”, “Đẩy mạnh phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí”... đã và đang tạo ra động lực to lớn thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.

Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm, việc vận dụng tư tưởng thi đua yêu nước vẫn còn những hạn chế định định:

Ưu điểm: Đảng và Nhà nước đã luôn bám sát quan điểm “lấy dân làm gốc”, coi trọng phát huy dân chủ, linh hoạt thay đổi hình thức thi đua cho phù hợp với đặc điểm từng thời kỳ. Các phong trào ngày càng đi vào thực chất, gắn với nhiệm vụ chính trị của địa phương, đơn vị.

Hạn chế: Đôi lúc, đôi nơi, phong trào thi đua còn mang tính hình thức, chưa thường xuyên, liên tục; cá biệt còn hiện tượng "phát" mà không "động", "đánh trống bỏ dùi". Bệnh thành tích trong thi đua vẫn còn tồn tại, dẫn đến việc báo cáo không trung thực, chạy theo số lượng mà bỏ qua chất lượng. Việc khen thưởng có lúc chưa kịp thời, chưa bám sát cơ sở, người trực tiếp lao động, sản xuất chưa được tôn vinh xứng đáng.

Nguyên nhân: Do nhận thức của một bộ phận cấp ủy, chính quyền về vai trò của thi đua chưa đầy đủ; công tác kiểm tra, giám sát chưa nghiêm; tiêu chí thi đua ở một số nơi còn chung chung, khó định lượng.

Bài học kinh nghiệm: Từ những thực tiễn đó, bài học lớn nhất rút ra là thi đua phải bám sát thực tiễn, phục vụ lợi ích chính đáng của nhân dân; phải gắn liền thi đua với khen thưởng, khen thưởng phải kịp thời, đúng người, đúng việc, lấy hiệu quả công tác và sự tín nhiệm của tập thể làm thước đo; đồng thời phải thường xuyên tổng kết, rút kinh nghiệm và nhân rộng điển hình.

3. THỂ CHẾ HÓA CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG, NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THI ĐUA - KHEN THƯỞNG

Nhận thức rõ vai trò của công tác thi đua - khen thưởng, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta không ngừng hoàn thiện hệ thống đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật về vấn đề này. Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022 (có hiệu lực từ 01/01/2024) và các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành đã tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch, thiết thực hơn. Tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt là hướng về cơ sở, chú trọng khen thưởng công nhân, nông dân, người lao động trực tiếp, nhà khoa học, người dân tộc thiểu số và những tấm gương dũng cảm cứu người, bảo vệ tài sản của Nhà nước và nhân dân.

Kết quả đạt được: Công tác tổ chức phong trào thi đua yêu nước ở các cấp, các ngành đã có nhiều đổi mới về nội dung và hình thức. Các phong trào thi đua trọng tâm do Thủ tướng Chính phủ phát động đã thực sự trở thành nòng cốt, định hướng cho các phong trào thi đua của cả nước. Việc phong tặng, truy tặng các danh hiệu vinh dự Nhà nước, các phần thưởng cao quý được thực hiện chặt chẽ, tôn vinh đúng những đóng góp xuất sắc của các tập thể, cá nhân. Hội đồng Thi đua - Khen thưởng các cấp được củng cố, chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua được nâng lên.

Hạn chế, bất cập: Dù hệ thống pháp luật đã được hoàn thiện, quá trình triển khai tại một số địa phương, ban ngành vẫn còn bộc lộ bất cập. Quy trình, thủ tục hồ sơ khen thưởng đôi khi còn rườm rà, hành chính hóa, gây khó khăn cho người lao động trực tiếp. Tình trạng "cào bằng", nhường nhịn hoặc ưu tiên khen thưởng cán bộ quản lý nhiều hơn người trực tiếp lao động vẫn chưa được khắc phục triệt để.

Kiến nghị, đề xuất giải pháp: Để thực hiện có hiệu quả các chỉ thị, quy định về công tác thi đua - khen thưởng trong thời gian tới, cần tập trung thực hiện các giải pháp trọng tâm: Một là, nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, đặc biệt là người đứng đầu trong việc lãnh đạo, chỉ đạo công tác thi đua. Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả các phong trào thi đua. Hai là, đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức thi đua, đảm bảo thiết thực, bám sát nhiệm vụ chính trị, những vấn đề cấp bách, khó khăn để phát động thi đua. Các tiêu chí phải cụ thể, đo lường được, tránh chung chung, hô khẩu hiệu. Ba là, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác thi đua - khen thưởng. Đơn giản hóa thủ tục hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thi đua khen thưởng để đảm bảo tính công khai, minh bạch. Bốn là, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, kiên quyết chống bệnh thành tích, xử lý nghiêm các vi phạm trong bình xét thi đua và đề nghị khen thưởng.

4. TÔN VINH NHỮNG ĐIỂN HÌNH TIÊN TIẾN - NHỮNG BÔNG HOA THƠM TRONG VƯỜN HOA THI ĐUA ÁI QUỐC

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Khắc sâu lời dạy đó, công tác phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết và nhân rộng điển hình tiên tiến luôn được coi là nhiệm vụ trọng tâm của các cấp, các ngành.

Trong những năm qua, phong trào thi đua yêu nước đã nở rộ hàng vạn “bông hoa” điển hình tiên tiến. Đó là những người nông dân chân lấm tay bùn nhưng say mê sáng chế máy nông nghiệp; là những công nhân với đôi bàn tay vàng liên tục có nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật làm lợi hàng tỷ đồng; là những nhà khoa học miệt mài trong phòng thí nghiệm để tìm ra những giống cây trồng mới, những giải pháp y học cứu người; là những chiến sĩ lực lượng vũ trang ngày đêm đối mặt với hiểm nguy để bảo vệ bình yên cho nhân dân, bảo vệ vững chắc chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Đặc biệt, trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân đang đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với các nghị quyết về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phong trào thi đua thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã và đang tạo ra những chuyển biến rõ nét. Những tập thể, cá nhân điển hình trong việc từ chối nhận quà biếu sai quy định, mạnh dạn tố giác tham nhũng, tiêu cực, dũng cảm đấu tranh với những biểu hiện suy thoái; hay những tấm gương cán bộ cần kiệm, liêm chính, tận tụy phục vụ nhân dân... là những minh chứng sinh động nhất cho sức sống của tư tưởng Hồ Chí Minh.

Những danh hiệu "Công dân Thủ đô ưu tú", "Công dân trẻ tiêu biểu", những giải thưởng "Sao Khuê", "Lương Định Của", hay phong trào "Người tốt, việc tốt" lan tỏa mạnh mẽ trên các phương tiện truyền thông đã và đang thắp lên ngọn lửa của lòng nhân ái, sự nỗ lực vươn lên trong cộng đồng. Tôn vinh họ chính là tôn vinh những giá trị cốt lõi của dân tộc, nhân lên sức mạnh đại đoàn kết và truyền cảm hứng mãnh liệt để mỗi người tự soi, tự sửa, phấn đấu trở thành một công dân có ích cho xã hội.

5. SÔI NỔI CÁC HOẠT ĐỘNG KỶ NIỆM VÀ KIÊN QUYẾT BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG

Kỷ niệm 78 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11/6/1948 – 11/6/2026), khắp nơi trên mọi miền Tổ quốc, từ các cơ quan Trung ương đến các cấp chính quyền địa phương, từ các bộ, ban, ngành, đoàn thể đến các đơn vị lực lượng vũ trang, doanh nghiệp, trường học đều dấy lên những phong trào thi đua sôi nổi, thiết thực.

Nhiều hoạt động trọng tâm được tổ chức trang trọng và ý nghĩa như: Tổ chức Lễ tuyên dương điển hình tiên tiến toàn quốc; các hội thảo khoa học làm sâu sắc hơn giá trị thời đại của Lời kêu gọi thi đua ái quốc; các diễn đàn, tọa đàm thanh niên với chủ đề "Khát vọng cống hiến - Lẽ sống thanh niên". Các cơ quan báo chí, truyền thông đồng loạt mở các chuyên trang, chuyên mục, đẩy mạnh tuyên truyền về các tấm gương người tốt, việc tốt, tạo ra một đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong toàn xã hội, lan tỏa năng lượng tích cực, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Tuy nhiên, bên cạnh dòng chảy chủ đạo của tinh thần yêu nước và sự đồng thuận xã hội, các thế lực thù địch, phản động, những phần tử cơ hội chính trị vẫn không ngừng sử dụng các thủ đoạn tinh vi nhằm xuyên tạc, chống phá. Chúng lợi dụng mạng xã hội, các phương tiện truyền thông hải ngoại để đưa ra những thông tin, quan điểm sai trái, thù địch. Chúng rêu rao rằng "thi đua là bóc lột sức lao động", "thi đua là bệnh hình thức, giả dối của chế độ", từ đó ra sức phủ định ý nghĩa của Lời kêu gọi thi đua ái quốc và giá trị to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước.

Trước những luận điệu xảo trá đó, hơn bao giờ hết, công tác tuyên truyền cần phải gắn liền với đấu tranh phản bác. Chúng ta cần khẳng định mạnh mẽ bằng những lý luận sắc bén và thực tiễn sinh động rằng: Thi đua yêu nước ở Việt Nam là sự tự nguyện, tự giác, xuất phát từ lòng yêu nước nồng nàn và ý thức làm chủ thực sự của nhân dân. Thành quả của các phong trào thi đua không chỉ làm giàu cho đất nước mà còn trực tiếp nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của chính người lao động. Những hạn chế, bất cập (như bệnh thành tích) là những khiếm khuyết trong quá trình tổ chức thực hiện, đang được Đảng, Nhà nước và toàn xã hội thẳng thắn nhìn nhận, kiên quyết khắc phục, chứ tuyệt đối không phải là bản chất của thi đua xã hội chủ nghĩa. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng, trang bị "sức đề kháng" thông tin, tích cực chia sẻ những điều tốt đẹp, dũng cảm bóc trần và đấu tranh không khoan nhượng với các luận điệu xuyên tạc, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.

***

Kỷ niệm 78 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta cùng ôn lại chặng đường vẻ vang đã qua, nhận thức sâu sắc hơn nữa giá trị trường tồn trong tư tưởng thi đua yêu nước của Bác. Đường lối đổi mới của Đảng đã và đang mở ra những vận hội lớn lao cho đất nước, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức trên con đường hội nhập và phát triển. Trong bối cảnh đó, Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn vang vọng như hồi trống trận, thôi thúc mỗi chúng ta bước tiếp.

Thực hiện tốt công tác thi đua - khen thưởng, nhân rộng những tấm gương người tốt, việc tốt, kiên quyết chống lại bệnh hình thức, lãng phí và các quan điểm sai trái chính là hành động thiết thực nhất để đưa tư tưởng của Bác vào cuộc sống. Với tinh thần "Càng khó khăn thì càng phải thi đua", tin tưởng chắc chắn rằng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, cùng sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc được khơi dậy từ các phong trào thi đua yêu nước, Việt Nam sẽ tiếp tục lập nên những kỳ tích mới, hiện thực hóa khát vọng xây dựng một quốc gia hùng cường, thịnh vượng, sánh vai với các cường quốc năm châu như sinh thời Bác Hồ kính yêu hằng mong muốn./.